Menu
Wstąp do związku Kim jesteśmy? Wspieraj związek Napisz do nas
Komisje Inicjatywy Pracowniczej interweniują ws. pracownic Teatru Bagatela w Krakowie

Komisje Inicjatywy Pracowniczej interweniują ws. pracownic Teatru Bagatela w Krakowie

08 listopad /Pilne akcje

W związku z ujawnieniem w mediach informacji o nadużyciach wobec pracownic ze strony dyrektora Teatru Bagatela w Krakowie, 19 komisji Inicjatywy Pracowniczej podpisało wspólne stanowisko wyrażające...

Więcej
Energa Serwis – miejsca pracy będą utrzymane dzięki interwencji związków zawodowych

Energa Serwis – miejsca pracy będą utrzymane dzięki interwencji związków zawodowych

01 listopad /Mazowieckie

W pierwszym tygodniu października informowaliśmy o trudnej sytuacji w spółce Energa Serwis – należąca do Inicjatywy Pracowniczej komisja zakładowa zrzeszająca pracowników tej spółki, wspólnie z...

Więcej
„Nie chcemy nikomu szkodzić – chcemy tylko odzyskać pieniądze” – klub Punto nadal dłużny byłym pracownikom

„Nie chcemy nikomu szkodzić – chcemy tylko odzyskać pieniądze” – klub Punto nadal dłużny byłym pracownikom

23 październik /Wielkopolskie

W maju do Inicjatyw Pracowniczej zgłosił się pracownik, który nie otrzymał wynagrodzenia za pracę w poznańskim klubie Punto. To miejsce występów drag kings i drag...

Więcej
Strajk nauczycieli w USA

Strajk nauczycieli w USA

01 listopad /Walki pracownicze

Publikujemy rozszerzona wersję wywiadu z Brandonem Muckianem, nauczycielem z Zachodniej Wirginii, członkiem związku zawodowego WVEA (Stowarzyszenia Sektora Edukacji Zachodniej Wirginii) oraz IWW (Robotnicy Przemysłowi Świata), aktywnym uczestnikiem największej od lat...

Więcej
Prev Next

Upały w pracy - ABC prawne

25 czerwiec /Prawo

W związku z trwającą falą upałów przygotowaliśmy poradnik prawny nt. tego w jakich okolicznościach można przerwać pracę w związku z wysokimi temperaturami.

Więcej

Interpretacja Ministerstwa Przedsiębiorczości ws. czasu pracy operatorów

22 kwiecień /Prawo

Czynności operatora żurawia wieżowego nie mogą być wykonywane dłużej niż przez 8 godzin na dobę - niezależnie od tego, czy żuraw jest obsługiwany z kabiny czy też z pilota. Dzięki działaniom...

Więcej

Zasady BHP dla operatorów żurawi

27 grudzień /Prawo

22 października br. Minister Przedsiębiorczości i Technologii, Jadwiga Emilewicz podpisała Rozporządzenie ws. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy obsłudze żurawi wieżowych i szybkomontujących (Dz.U. 2018 poz. 2147). Jest to...

Więcej

Ustawa o związkach zawodowych – najważniejsze zmiany wchodzące w życie 1 stycznia 2019 r.

15 październik /Prawo

Rozmawiamy z Piotrem Krzyżaniakiem, członkiem Komisji Krajowej OZZ Inicjatywa Pracownicza, na temat zmian w ustawie o związkach zawodowych. Wywiad ukazał się w 49 numerze Biuletynu Inicjatywa Pracownicza [pobierz PDF]. Do...

Więcej

Międzynarodowy Strajk Kobiet 2017 – jak możesz wziąć w nim udział?

06 marzec /Prawo

W środę 8 marca w całej Polsce odbędą się protesty, demonstracje, akcje bezpośrednie i strajki w ramach mobilizacji „Międzynarodowy Strajk Kobiet”. Strajk jest kontynuacją protestów z października 2016 r., kiedy...

Więcej
Prev Next

Przeciwko antyzwiązkowym represjom na Poczcie Polskiej

30 wrzesień /Dokumenty bieżące

Komisja Krajowa OZZ Inicjatywa Pracownicza solidaryzuje się z Piotrem Moniuszką – przewodniczącym Wolnego Związku Zawodowego Pracowników Poczty Polskiej, któremu grozi dyscyplinarne zwolnienie z pracy [przeczytaj więcej na ten temat]. Zamiar...

Więcej

Manifest Końcowy III Spotkania Międzynarodowej Związkowej Sieci Solidarności i Walk

24 maj /Dokumenty programowe

XI Krajowy Zjazd Delegatów i Delegatek rekomendował Komisji Krajowej dołączenie do Międzynarodowej Związkowej Sieci Solidarności i Walk (RSISL - Red Sindical Internacional de Solidaridad y de Luchas). Publikujemy w związku z...

Więcej

Stanowisko XI Krajowego Zjazdu Delegatów i Delegatek ws. poparcia dla strajków i protestów pracowniczych w sferze budżetowej

02 kwiecień /Dokumenty bieżące

Stanowisko XI Krajowego Zjazdu Delegatów i Delegatek ws. poparcia dla strajków i protestów pracowniczych w sferze budżetowej przyjęte jednogłośnie w dn. 30 marca 2019 r. Co najmniej od 2017 r. narasta...

Więcej

Stanowisko Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Inicjatywa Pracownicza w sprawie Piotra Szumlewicza

04 luty /Dokumenty bieżące

My, członkinie i członkowie Związku Zawodowego Inicjatywa Pracownicza, wyrażamy nasze poparcie dla wieloletniej działalności Piotra Szumlewicza w strukturach OPZZ. Bardzo cenimy jego pracę która wykonał na rzecz ruchu związkowego w...

Więcej

Strajk w PLL LOT zakończony, ale walka trwa!

05 listopad /Dokumenty bieżące

Stanowisko Komisji Krajowej OZZ Inicjatywa Pracownicza Przez ostatnie dwa tygodnie oczy zorganizowanego świata pracy zwrócone były ku pracownikom i pracownicom PLL LOT, które zdecydowały się na zaostrzenie walki o lepsze warunki...

Więcej
  • Konferencja prasowa: Najpierw ludzie, potem zyski - dość oszczędzania na BHP w branży budowlanej
Znam swoje prawa
Prev Next
PEŁNA KULTURA – PUSTE KONTA. Raport na temat warunków zatrudnienia i poziomu płac w warszawskich publicznych instytucjach kultury

PEŁNA KULTURA – PUSTE KONTA. Raport na temat warunków zatrudnienia i poziomu płac w warszawskich publicznych instytucjach kultury

Raport "Pełna kultura - puste konta" został opracowany przez komisje Inicjatywy Pracowniczej z branży kultury, działające na terenie m.st. Warszawy....

Więcej
Biuletyn Inicjatywa Pracownicza nr52

Biuletyn Inicjatywa Pracownicza nr52

W numerze: Od redakcji: "Możemy liczyć tylko na siebie"   TEMAT NUMERU: W LOGISTYCE WRZE - W Amazon głosujemy za lepszym życiem - Odmówili pracy...

Więcej
Biuletyn Inicjatywa Pracownicza nr51

Biuletyn Inicjatywa Pracownicza nr51

W numerze: TEMAT NUMERU: STRAJK GENERALNY W EDUKACJI: - Strajk generalny w edukacji - Stanowisko XI Krajowego Zjazdu Delegatów i Delegatek OZZ IP...

Więcej
Głos Załogi Amazona nr 1/2015

Głos Załogi Amazona nr 1/2015

"Głos załogi Amazona" - biuletyn informacyjny KMZ OZZ Inicjatywa Pracownicza w Amazon Fulfilment Poland Sp. z o.o. - Jak nam się pracuje? - głosy z różnych działów- O co chodzi z...

Więcej
Prev Next
Na pierwszej linii nr 2/2018

Na pierwszej linii nr 2/2018

Biuletyn Komisji Międzyzakładowej OZZ Inicjatywa Pracownicza przy Volskwagen Poznań. Numer 2 / maj 2018. Spis treści: Wyniki ankiety pracowniczej Rezolucja sektora motoryzacyjnego i...

Więcej
Na pierwszej linii nr 1/2017

Na pierwszej linii nr 1/2017

Biuletyn Komisji Międzyzakładowej OZZ Inicjatywa Pracownicza przy Volskwagen Poznań. Numer 1/2017. Spis treści: Nasze postulaty Po co nam związek zawodowy? W Volkswagenie jest wiele...

Więcej

Jak założyć związek?

Założenie związku zawodowego nie jest sprawą skomplikowaną. Ze względu na niechęć pracodawców do organizacji pracowniczych warto jednak dokładnie zapoznać się z przepisami regulującymi funkcjonowanie w Polsce związków zawodowych. Jest to tym bardziej konieczne, gdyż nawet niewielkie uchybienia prawne mogą spowodować zakwestionowanie legalności związku zawodowego. W tym krótkim szkicu zaprezentujemy kilka praktycznych wskazówek dla osób chcących powołać związek zawodowy, szczególnie na terenie swojego zakładu pracy
 
 

Czym jest związek zawodowy i kto może być jego członkiem?
W myśl ustawy związek zawodowy „jest dobrowolną i samorządną organizacją ludzi pracy, powołaną do reprezentowania i obrony ich praw, interesów zawodowych i socjalnych”. Jest on również organizacją niezależną "w swojej działalności statutowej od pracodawców, administracji państwowej i samorządu terytorialnego oraz od innych organizacji" (art. 1, punkt 1).

Prawo tworzenia związków zawodowych i wstępowania do nich mają pracownicy „bez względu na podstawę stosunku pracy, członkowie rolniczych spółdzielni produkcyjnych oraz osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej, jeżeli nie są pracodawcami”. Prawo do wstępowania do związków zawodowych mają również osoby wykonujące pracę nakładczą, przy czym mogą one wstępować do związków działających w zakładach, z którym nawiązały umowę o pracę nakładczą. Przejście na emeryturę lub rentę nie pozbawia osób prawa do przynależności i wstępowania do związków zawodowych. Prawo wstępowania do związków zawodowych mają również osoby bezrobotne (art. 2 Ustawy, punkty 1-4).

Nikt również nie może ponosić ujemnych następstw z powodu przynależności do związków zawodowych. Nie oznacza to jednak, że do takich sytuacji nie dochodzi, lecz trzeba mieć świadomość, że jeśli takie ujemne następstwa następują, są one działania łamiącymi prawo pracy, a więc można je zaskarżyć drogą sądową.

 


Założenie związku zawodowego
Osoby chcące założyć organizację związkową mają przed sobą dwie możliwe formy działania: mogą założyć całkowicie nową organizację związkową lub też stworzyć komisję związkową przy już istniejącym związku zawodowych (którego statut dopuszcza taką możliwość). Ze względów formalnych zdecydowanie łatwiej założyć jest strukturę związkową przy już istniejącym związku zawodowym. Najczęściej w takim wypadku cała praca ogranicza się do zorganizowania zebrania założycielskiego, przyjęcia uchwał o powołaniu związku zawodowego, wybraniu władz organizacji związkowej (zarządu i komisji rewizyjnej) oraz przesłanie kopii dokumentów do centrali związkowej, przy której chcemy założyć organizację związkową. Szczegółowe informacje w sprawie zakładania struktur związkowych można uzyskać bezpośrednio u przedstawicieli działających w Polsce związków zawodowych.

Zdecydowanie bardziej skomplikowane jest założenie związku zawodowego nie przynależącego do już istniejącej centrali związkowej. Wynika to z tego powodu, że konieczna jest wówczas rejestracja sądowa takiego związku, a także sporządzenie własnego statutu. Zajmuje to dużo czasu, a w sytuacji nieprzychylności sądu także powoduje zagrożenie odmową rejestracji związku zawodowego, często z błahych powodów. Przy rejestracji związku zawodowego przy istniejącej już centrali związkowej nie ma za to konieczności rejestracji sądowej i cała procedura ogranicza się do zarejestrowania nowej struktury związkowej przez centralę związkową, co trwa najczęściej kilka dni.

Aby powołać organizację związkową (samodzielną albo komisję związana już z istniejącym związkiem zawodowym) konieczna jest zgoda co najmniej 10 osób. Istnieje możliwość tworzenie komisji zakładowych związku zawodowego, komisji międzyzakładowych, a także komisji środowiskowych. Te dwie ostatnie możliwości dotyczą sytuacji, gdy związek grupuje pracowników różnych zakładów pracy.

Pomimo zapisów w Ustawie o związkach zawodowych członkami związków zawodowych działających na terenie zakładów pracy są najczęściej osoby świadczące pracę na postawie umowy o pracę. Wynika to z faktu trudnego rozwiązania tego typu umów przez pracodawców. W przypadku innych form świadczenie pracy istnieje tylko iluzoryczna forma ochrony takich pracowników przez związki zawodowe. Tak więc przy złej woli pracodawców, rozwiązanie umów z pracownikami, jeśli ich zatrudnienie nie jest oparte o umowę o pracę (najlepiej na czas nieokreślony) jest sprawą prostą i wiąże się najczęściej z nie przedłużeniem umowy.

 

Warto również zwrócić uwagę, że nie istnieją również przeszkody przynależności do związków zawodowych osób pracujących na podstawie umowy zlecenia, jeśli taka umowa spełnia cechy umowy o pracę (40 godzinny czas pracy, wiążący się z przebywaniem w zakładzie pracy). W takim wypadku po powstaniu związku zawodowego istnieje możliwość przekwalifikowania takich umów zlecenia na umowy o pracę, a więc nie istnieją żadne przeciwwskazania przynależności takich osób do związków zawodowych.

Związek zawodowy działający na terenie zakładu pracy nie ma obowiązku ujawniania imiennie członków swojej organizacji związkowej. Do jego obowiązków należy wyłącznie ujawnianie co kwartał liczby członków związku na terenie zakładu pracy. Niestety nie ujawnianie imiennie członków związku ma także negatywne konsekwencje, gdyż wówczas pracodawca nie ma jak realizować swojego obowiązku konsultowania zwolnienia pracowników z zakładową organizacją związkową do której należą. Dlatego też ujawnianie imiennie członków zakładowej organizacji związkowej powinno być uzależnione od atmosfery jaka panuje na terenie zakładu pracy. W sytuacji gdy pracodawca akceptuje istnienie związku zawodowego, ujawnienie imiennie członków związku może więc mieć także pozytywne efekty i stanowić formę ich ochrony przed zwolnieniem.

Powstanie zakładowej struktury związkowej na terenie zakładu pracy nie oznacza, że trzeba ją od razu ujawniać kierownictwu zakładu. Jeśli na terenie zakładu pracy panuje napięta sytuacja, często praktykowane jest działanie struktur związkowych w ukryciu i ujawnianiu ich kierownictwu w sytuacjach naprawdę konfliktowych.

Samo ujawnienie związku zawodowego kierownictwu zakładu wiąże się z przekazaniem mu dokumentów potrzebnych do stwierdzenia legalności powstałego związku: wypisu z KRS związku, przy którym dana struktura zakładowa jest zarejestrowana, kopii Statutu związku, KRS związku, uchwał (jeśli takie były podjęte) o pracownikach prawnie chronionych przed zwolnieniem.

Warto jednocześnie dodać, że zgodnie z nowym brzmieniem art. 34 ust 2 ustawy o związkach zawodowych od dnia 23 listopada 2004 r. pojawiła się możliwość innego niż dotychczas funkcjonowania międzyzakładowej organizacji związkowej. Do 23 listopada 2003 roku, ustawa nadawała analogiczne jak przysługujące zakładowej organizacji związkowej uprawnienia tylko takiej organizacji, która u danego pracodawcy zrzeszała co najmniej 10 członków (aby powołać Komisję Zakładową Związku Zawodowego konieczna jest wola przystąpienia do związku przynajmniej 10 pracowników danego zakładu pracy). Obecnie wystarczy, aby przynajmniej jeden z zatrudnionych w firmie pracowników był członkiem związku międzyzakładowego, pod warunkiem, że taka międzyzakładowa organizacja składa się przynajmniej z 10 pracowników, zatrudnionych u wszystkich pracodawców objętych działaniem organizacji międzyzakładowej. Organizacja taka posiada więc na terenie zakładu pracy - z której pochodzą jej członkowie (członek) - uprawnienia normalnych komisji związkowych, lecz nie musi spełniać warunku posiadania przynajmniej 10 członków spośród pracowników danego zakładu. Nowe brzmienia art. 34 ust 2 ustawy o związkach zawodowych zwiększa więc możliwość funkcjonowania związków zawodowych i bez wątpienia warto korzystać z niej korzystać. Musimy jednak zwrócić uwagę, że odrębne są dla międzyzakładowych organizacji związkowych przepisy określające: zasady ustalania prawa do świadczenia z obowiązku pracy, a także zasady obejmowania ochroną przed zmianą lub rozwiązaniem stosunku pracy (art. 34 ustawy o związkach zawodowych), dlatego też przed decyzją o powołaniu międzyzakładowej organizacji związkowej warto skontaktować się z prawnikiem, gdyż jej funkcjonowanie w wielu punktach odbiega od działania zwykłych Komisji Związkowych na terenie zakładu pracy.

 

W dalszej części poradnika skoncentrujemy się na funkcjonowaniu zwykłych komisji związkowych tzn. grupujących na terenie zakładu pracy przynajmniej 10 jego pracowników.

Pracownicy chronieni
Jeśli związek zawodowy działa na terenie zakładu pracy, to ma możliwość wytypowania osób prawnie chronionych przed zwolnieniem. Osoby chronione przed zwolnieniem muszą być wytypowane przez Zarząd struktury zakładowej związku w formie uchwały na określony okres, przy czym po upływie tego okresu są one nadal chronione przez połowę okresu wyznaczonego w uchwale, nie dłużej jednak niż rok po upływie okresu ochrony.

W myśl przepisów "Ustawy o związkach zawodowych" osobą prawnie chronioną jest pracownik, któremu pracodawca nie może bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku pracy ani też zmienić jednostronnie warunków pracy lub płacy (art. 32 punkt 1,2).

Liczba osób chronionych uzależniona jest od dwóch czynników:
a) czy dana struktura związkowa spełnia warunek reprezentatywnej organizacji związkowej,
b) liczby członków organizacji związkowej na terenie zakładu pracy albo liczby osób zasiadających w organach kierowniczych zakładu.

a) Reprezentatywność. Reprezentatywną organizacją jest tak organizacja, która należy do centrali związkowej wchodzącej do Komisji Trójstronnej lub też w jej skład wchodzi przynajmniej 10 procent załogi danego zakładu. Pierwszy warunek spełniają obecnie w Polsce tylko związki wchodzące do trzech największych central związkowych: NSZZ Solidarność, OPZZ i Forum Związków Zawodowych. W sytuacji gdy związek zawodowy nie spełnia warunku reprezentatywności osobą prawnie chronioną przed zwolnieniem może być wyłącznie jedna osoba wyznaczona w formie uchwały przez Zarząd struktury związkowej (w sytuacji braku wskazania w formie uchwały pracownika chronionego jest nim automatycznie Przewodniczący danej organizacji związkowej).

b) Liczba członków związku. Jeśli związek zawodowy spełnia warunek reprezentatywności liczba osób, które może wytypować jako chronione, jest uzależniona od liczebności danej struktury związkowej albo liczby osób stanowiących kadrę kierowniczą zakładu pracy. W myśl przepisów ustawy przeliczanie liczebności związku na liczbę pracowników chronionych wygląda w sposób następujący:
Jeśli związek zawodowy liczy 10 członków, Zarząd zakładowej organizacji związkowej może wskazać 1 osobę podlegającą ochronie. Jeśli związek liczy "do 20 członków ma prawo wskazać pracodawcy 2 pracowników podlegających ochronie (...) a w przypadku organizacji zrzeszającej więcej niż 20 członków będących pracownikami ma prawo wskazać, jako podlegających tej ochronie, 2 pracowników oraz dodatkowo:

 

1) po jednym pracowniku na każde rozpoczęte 10 członków tej organizacji będących pracownikami, w przedziale od 21 do 50 tych członków,
2) po jednym pracowniku na każde rozpoczęte 20 członków tej organizacji będących pracownikami, w przedziale od 51 do 150 tych członków,
3) po jednym pracowniku na każde rozpoczęte 30 członków tej organizacji będących pracownikami, w przedziale od 151 do 300 tych członków,
4) po jednym pracowniku na każde rozpoczęte 40 członków tej organizacji będących pracownikami, w przedziale od 301 do 500 tych członków,
5) po jednym pracowniku na każde rozpoczęte 50 członków tej organizacji będących pracownikami, w przedziale powyżej 500 tych członków."

Zarząd reprezentatywnej organizacji związkowej może wybrać również drugą metodę ustalania liczby pracowników chronionych. Może on wskazać taką liczbę pracowników chronionych jaka odpowiada liczbie osób stanowiących kadrę kierowniczą zakładu pracy. W myśl przepisów "Ustawy o związkach zawodowych" za kadrę kierowniczą uważa się osoby kierujące "jednoosobowo zakładem pracy i ich zastępcy albo wchodzący w skład kolegialnego organu zarządzającego zakładem pracy, a także inne osoby wyznaczone do dokonywania za pracodawcę czynności w sprawach z zakresu prawa pracy" (art. 32 punkt 5).

Posumowanie

Jak wynika z powyższego wprowadzenie, formalne założenie związku zawodowego nie jest sprawą skomplikowaną. Nie oznacza to jednak, że funkcjonowanie związków zawodowych usłane jest różami. Praktyka pokazuje, że członkowie zakładowych struktur związkowych często są ofiarami łamania prawa pracy. Pracodawcy wykorzystują opieszałość sądów pracy i bardzo często łamią prawo, wyrzucając, chociażby, z pracy członków związku, także prawnie chronionych przed zwolnieniem. W obecnej sytuacji, w wielu wypadkach założenie związku zawodowego jest więc ostatecznością dla pracowników, którzy nie widzą już żadnej innej szansy ochrony swoich praw.

Nie oznacza to jednak żeby nie powoływać związków zawodowych. Nawet gdy weźmiemy pod uwagę niewydolność polskiego sądownictwa (sprawy w sądach pracy potrafią trwać miesiącami) to i tak związek zawodowy jest tą formą organizacji pracowniczej, która często staje się jedynym narzędziem skutecznej walki z nieludzkimi warunkami pracy (w końcu, choć sprawy sądowe trwają długo, to i tak najczęściej kończą się jednak zwycięstwem związkowców; poza tym istnieją tez inne formy walki o prawa pracownicze niż proces sądowy).

Dlatego na pewno warto się organizować i tworzyć związki zawodowe, próbując w ten sposób zmieniać otaczającą rzeczywistość.

Sebastian Glica
 

 

Powrót na górę

W tej kategorii